Zelfcompassie oefeningen

Zie voor achtergrond Zelfcompassie.

Stoppen met zelfkritiek en jezelf waarderen

Het gaat in deze oefening om leren vriendelijk te zijn tegen jezelf zodat het kalmeringssysteem vaker in gang wordt gezet.

Kort gezegd komt het neer op om vooral op te houden kritisch te zijn naar jezelf. Check maar eens of je de dingen die je jezelf voorhoudt of tegen jezelf zegt, ook zou zeggen tegen je eigen kind of tegen een goede vriend of vriendin?

Maar zoiets is niet eenvoudig vooral niet als we te maken hebben met een jarenlange ingesleten gewoonte. Let wel het gaat hierbij er niet om jezelf overal van vrij te pleiten, of om nare dingen die je gedaan hebt weg te poetsen. Een gezond schuldgevoel is geen slechte zaak want het zet aan tot het proberen te herstellen wat je ‘fout’ hebt gedaan. Maar daarbij is het wel belangrijk om goed te kijken waaraan je ‘schuldig’ bent. Want het kan gebeuren dat we ons schuldig voelen terwijl dat niet terecht. Dus schuldig voelen betekent dus niet altijd dat je iets naars of fout hebt gedaan en betekent dus ook niet dat je een slecht persoon bent.

Dus wat te doen met die zelfkritische gedachten die ‘zomaar’ opkomen. Dat is natuurlijk niet helemaal waar, ze komen meestal op n.a.v. iets waarmee je geconfronteerd wordt dat voor jou onplezierig is.

Heel belangrijk is het dus om die momenten te gaan herkennen dat het gebeurt. Dat is de eerste stap. Het is vaak niet eenvoudig om je bewust te worden van wat er in jezelf omgaat op het moment dat je er midden inzit. Soms werkt dat met terugwerkende kracht d.w.z. dat je een keer merkt dat je flink tegen jezelf tekeergaat en daarbij bewust wordt wat er dan allemaal gebeurt of dat een ander dat merkt. Dat kunnen veranderingen in je gedrag zijn, wat voor gevoelens je ervaart en/of lichamelijke gewaarwordingen.

Dat helpt om je later bewust te worden wanneer het gebeurt. Hopelijk op een wat minder intense manier. Om als het ware een stapje achteruit te doen is het nodig dat je niet al te opgewonden bent. Je limbisch systeem, met name de amygdalakernen, verhindert dan dat je kan kijken naar de inhoud van je bewustzijn. Dan is het eerst nodig om wat meer tot rust te komen waarbij een ontspanningsoefening kan helpen.

De stap om dan minder kritisch te zijn t.o.v. jezelf is niet zo gemakkelijk. “Kan ik met meer vriendelijkheid naar mezelf kijken?” en “Zou ik een ander ook zo op z’n kop zitten?” kan soms lukken maar ook de reactie “ja. maar…”  komt makkelijk bovendrijven. Soms is een tussenstap nodig bijv. “Wat klopt in die kritiek? En wat is overdreven?” en heel belangrijk is dan natuurlijk ook de vraag of de kritiek bijdraagt om datgene te verbeteren waar de kritiek tegen gericht is.

Op het moment dat je doorhebt dat jezelf op je kop aan het geven bent kan de stoptechniek helpen. De stoptechniek is heel simpel tegen jezelf zeggen dat je moet stoppen met datgene wat je aan het doen bent. Natuurlijk lukt dat niet gelijk helemaal. En als je merkt dat je jezelf weer kritiek aan het geven bent, betekent dat niet dat de techniek niet werkt maar dat de gewoonte sterk is. Het beste is dan simpelweg weer stop zeggen tegen wat je aan het doen bent en dat zonodig blijven herhalen.

Hier een komische sketch over de stoptechniek.